O sole mio: historia

Pieśń w skrócie

O sole mio to neapolitańska pieśń napisana w 1898 roku. Jej neapolitańskie słowa napisał Giovanni Capurro, a muzykę skomponowali Eduardo di Capua (1865–1917) i Alfredo Mazzucchi (1878–1972). Tytuł dosłownie tłumaczy się jako moje słońce. Słowa zostały przetłumaczone na wiele innych języków, a melodia należy do najszerzej rozpoznawalnych, jakie wyszły z Neapolu.

Gdzie została napisana

Według tradycyjnej relacji Di Capua skomponował muzykę w kwietniu 1898 roku w Odessie, podczas tournée z zespołem swojego ojca. Treccani podaje również najpopularniejszą wersję: najpierw powstała melodia, a wydawca F. Bideri powierzył później słowa Capurro, redaktorowi czasopisma Tavola rotonda. Treccani dodaje, że bardziej wiarygodne źródła mówią, iż Di Capua uzgodnił już warunki z wydawcą przed wyjazdem do Rosji, zabierając ze sobą wiersze Capurro.

Udział Mazzucchiego

Przez blisko 75 lat po publikacji muzykę przypisywano powszechnie wyłącznie Di Capui. Okazało się jednak, że melodia była opracowaniem jednej z 23, które Di Capua kupił od Alfreda Mazzucchiego rok wcześniej. W listopadzie 1972 roku, wkrótce po śmierci ojca, córka Mazzucchiego złożyła oświadczenie we włoskim urzędzie własności literackiej, domagając się uznania ojca za współkompozytora 18 pieśni Di Capui.

Wyrok z 2002 roku

W październiku 2002 roku sędzia w Turynie, Maria Alvau, podtrzymała oświadczenie i orzekła, że Mazzucchi był prawowitym współkompozytorem tych 18 pieśni, ponieważ zawierały melodie, które skomponował i sprzedał Di Capui w czerwcu 1897 roku wraz z pisemnym upoważnieniem do swobodnego ich wykorzystania. W chwili wydania tego orzeczenia „'O sole mio" nie weszło zatem jeszcze do domeny publicznej w żadnym kraju będącym stroną konwencji berneńskiej, co nastąpiłoby we Włoszech, gdyby Di Capua był jedynym kompozytorem.

Piedigrotta, 1898

Treccani odnotowuje, że ogłoszenie w Tavola rotonda w 1898 roku, w przededniu Piedigrotty, zaprezentowało pieśń wraz z wersem o wspominaniu swojego słońca z oddali. Umiejscawia to utwór w sezonie festiwalowym, który ukształtował pieśń neapolitańską, a Treccani przytacza go jako pierwszy słynny przykład nowego, inspirowanego zagranicą stylu. Historia ta wiąże pieśń z tym samym światem wydawców, poetów i konkursów opisanym w dziejach canzone napoletana.

Czytaj dalej: Historia canzone napoletana

Z Neapolu w świat

W 1915 roku Charles W. Harrison nagrał pierwszą angielską wersję. Pieśń była wykonywana i nagrywana przez wielu artystów, wśród nich Enrico Caruso, Beniamino Gigli, Mario Lanzę, Luciano Pavarottiego i Andreę Bocellego. Pavarotti zdobył nagrodę Grammy 1980 dla najlepszego klasycznego wykonania wokalnego za swoją interpretację. Na ceremonii otwarcia Letnich Igrzysk Olimpijskich w 1920 roku w Antwerpii zagrano ją w miejsce hymnu Włoch, którego nut nie dostarczono.

It's Now or Never

W 1949 roku amerykański piosenkarz Tony Martin nagrał utwór There's No Tomorrow, oparty na tej melodii. Około dziesięciu lat później Elvis Presley, stacjonujący w Niemczech Zachodnich wraz z armią amerykańską, usłyszał go i nagrał prywatną wersję na taśmę. Po zwolnieniu ze służby poprosił o nowy tekst, napisany przez Aarona Schroedera i Wally'ego Golda, a efekt — It's Now or Never — stał się światowym hitem. Jeśli więc melodia wydaje się znajoma, zanim usłyszysz choć jedno słowo, to właśnie dlatego.

Wspólne śpiewanie na koncercie

Godzinny koncert kończy się wspólnym śpiewaniem „O sole mio". Nie musisz znać włoskiego: goście, którzy nie znali ani jednego słowa, i tak wspominają to z czułością. Najpierw wsłuchaj się w kształt melodii, a potem dołącz do chóru, gdy sala zacznie śpiewać. Występujący prowadzą, a wszyscy śpiewają razem. Każdy termin ma innego wykonawcę, więc wersja, którą usłyszysz, będzie twoja własna.