Funiculì, Santa Lucia en meer

Hoe u deze lijst gebruikt

Dit zijn de liedjes die de meeste bezoekers al hebben gehoord zonder te weten waar ze vandaan komen. Het zijn de bekendste stukken van het genre, en een concert van traditionele Napolitaanse liederen put uit die wereld. Het programma wisselt per artiest, dus geen enkel lied is gegarandeerd op een bepaalde avond. Beschouw de lijst als achtergrond: het kennen van een verhaal maakt het lied gemakkelijker te volgen wanneer het klinkt, en gemakkelijker om mee te zingen als de zaal inzet.

Funiculì, Funiculà

Luigi Denza componeerde het in 1880, met tekst van journalist Peppino Turco, ter herdenking van de opening van de eerste kabelspoorweg op de Vesuvius. Het werd datzelfde jaar gepresenteerd op het Piedigrotta-festival, en de bladmuziek, uitgegeven door Ricordi, verkocht binnen een jaar meer dan een miljoen exemplaren. In Turco's originele tekst vergelijkt een jongeman zijn geliefde met een vulkaan en nodigt haar uit voor een romantische tocht naar de top.

Het lied dat Strauss misleidde

Richard Strauss hoorde het lied tijdens een tournee door Italië, zes jaar nadat het was geschreven, hield het voor een traditioneel Napolitaans volksliedje en gebruikte het in zijn symfonisch gedicht Aus Italien. Denza spande een rechtszaak aan en won, en Strauss moest royalty's betalen. Rimsky-Korsakov maakte dezelfde fout in zijn Napolitaanse Lied uit 1907. Dat een modern lied voor volksmuziek werd aangezien, zegt iets over hoe snel het zich verspreidde.

Santa Lucia

Santa Lucia is een traditioneel Napolitaans lied. Teodoro Cottrau vertaalde het uit het Napolitaans naar het Italiaans en zijn firma publiceerde het als barcarola in Napels in 1849, tijdens de eerste fase van de Italiaanse eenwording. Het was het eerste Napolitaanse lied dat naar Italiaanse tekst werd vertaald. De oorspronkelijke woorden bezingen de waterkantwijk Borgo Santa Lucia in de Golf van Napels, waar een bootman je uitnodigt in zijn boot om van de koele avond te genieten. De opname van Enrico Caruso wordt beschouwd als misschien wel de definitieve van de 20e eeuw.

Torna a Surriento

Torna a Surriento, Come Back to Sorrento, werd in 1894 gecomponeerd door Ernesto De Curtis op tekst van zijn broer Giambattista, een dichter en schilder. Het werd auteursrechtelijk beschermd in 1905. De overlevering wil dat het uit 1902 dateert, toen de burgemeester van Sorrento Giambattista om een lied vroeg voor het bezoekende premier Giuseppe Zanardelli, hoewel familiepapieren op een eerdere oorsprong wijzen. Hoe dan ook blijft het een van de populairste liederen van de traditie.

Santa Lucia in het buitenland

Santa Lucia reisde ver weg van de Golf van Napels. In Zweden, Finland, Denemarken, de Faeröer en Noorwegen kreeg het nieuwe tekst voor Sint-Luciadag, in de donkerste tijd van het jaar, en de bekendste Zweedse versie is Sankta Lucia, ljusklara hägring. In Tsjechië werd het beroemd als Krásná je Neapol, Napels is mooi, gezongen door Waldemar Matuška. In Oostenrijk is het bekend als Wenn sich der Abend mild. Dat de uitnodiging van een bootman een lied over winterlicht werd, toont hoe ver Napolitaanse melodieën konden reiken.

Na 1950

Het Napolitaanse lied stopte niet in de eerste helft van de 20e eeuw. Wikipedia noemt Malafemmena van Totò en Maruzzella van Renato Carosone onder de liederen die sinds 1950 zijn geschreven en zelf klassiekers zijn geworden. Treccani plaatst Carosone, samen met Peppino di Capri, in de verschuiving naar Amerikaans beïnvloede pop. Als een concert voorbij het klassieke tijdperk reikt, zijn dit namen om naar te luisteren.

Voor wie deze lijst niet is bedoeld

Het is geen belofte van een setlist, en het is geen volledig overzicht. Als je het volledige repertoire wilt, doet een opgenomen anthologie meer. Als je de liederen live in de zaal wilt horen, met elke datum een andere artiest, is het concert de manier om er een handvol van te horen. Lees de verhalen, kies er een, en luister erop.

Lees verder: O sole mio: het verhaal