Geschiedenis van de Napolitaanse liedkunst

Wat de term betekent

Canzone napoletana, of Napolitaans lied, is een traditionele muziekvorm gezongen in het Napolitaans. Het is doorgaans een solostem voor mannen, hoewel vrouwelijke solisten goed vertegenwoordigd zijn, en het verschijnt in bekende genres zoals het liefdeslied en de serenade. Veel liederen gaan over een nostalgisch verlangen naar Napels zoals het ooit was. Wikipedia noemt 'O sole mio, Torna a Surriento, Funiculì, Funiculà en Santa Lucia onder de stukken die het definiëren.

Piedigrotta, waar het begon

Piedigrotta is een wijk in het Chiaia-kwartier van Napels, genoemd naar de kerk van de Madonna van Piedigrotta nabij de ingang van de Crypta Neapolitana, in het gebied Mergellina. Treccani voert het festival terug tot een kleine kapel uit de 13e eeuw en stelt dat het werd gehouden in de nacht van 7 op 8 september. Het merkt ook op dat de oorsprong van het Napolitaanse volkslied verbonden is met dit festival.

De liedwedstrijd

Het Napolitaanse lied werd een gevestigd instituut in de jaren 1830 dankzij een jaarlijkse wedstrijd voor het schrijven van liederen voor het Piedigrotta-festival. De winnaar van het eerste festival was Te voglio bene assaje, traditioneel toegeschreven aan de operacomponist Gaetano Donizetti, hoewel een artikel uit 1984 aantoont dat er geen historisch bewijs is voor die toeschrijving. Het festival liep regelmatig tot 1950, toen het werd stopgezet.

Uitgevers en dichters

In de 19e eeuw bereikte het lied alle sociale klassen via muziekuitgevers, en volgens Treccani was Piedigrotta uitgegroeid tot een publieksevenement voor de verkoop van bladmuziek en opnames. Dichters dienden zich aan om voor de handel te schrijven. Treccani noemt Salvatore Di Giacomo (1860 tot 1934), Libero Bovio (1883 tot 1942) en E. A. Mario (1884 tot 1961), wiens catalogus meer dan 2.000 liedjes omvatte. 'O sole mio, gecomponeerd in 1898, wordt aangehaald als het eerste beroemde voorbeeld van de nieuwere, door het buitenland beïnvloede stijl.

Napels verlaten

Veel Napolitaanse liedjes werden wereldberoemd doordat emigranten uit Napels en Zuid-Italië ze meenamen naar het buitenland, ruwweg tussen 1880 en 1920. Enrico Caruso, in 1873 geboren in Napels, zong de populaire muziek van zijn geboortestad als toegiften bij de Metropolitan Opera in New York in de vroege jaren 1900, en hij nam veel van deze liedjes op. Ze werden daarna onderdeel van het standaardrepertoire voor operatenoren. Caruso maakte tussen 1902 en 1920 ongeveer 250 commerciële opnames.

Straatzangers en cafés

Treccani beschrijft een traditie van reizende straatartiesten, de posteggiatori, ook bekend als de pusteggia of cuncertino, die de Napolitaanse melodie wereldwijd verspreidden. Tussen het einde van de 1800 en de eerste drie decennia van de 1900 bloeide het traditionele lied in cafés-concert en variététheaters. Dat zijn de settings die een klein liveconcert nog altijd oproept: stemmen, instrumenten en een publiek dichtbij genoeg om ze ongeamplificeerd te horen.

Na 1950

Vanaf de jaren 1950 veranderde het lied opnieuw. Treccani geeft aan dat het Festival di Napoli, geleid door RAI, liep van 1952 tot 1970, en zegt dat veel locals vonden dat het de traditie vervormde. Liedjes geschreven na 1950, zoals Malafemmena van Totò en Maruzzella van Renato Carosone, zijn op zichzelf klassiekers geworden. Latere artiesten zoals Pino Daniele hielden het Napolitaans levend in de populaire muziek.

Waar een live uur past

Een concert van een uur kan dit alles niet behandelen, en dat probeert het ook niet. Het biedt de klassieke kern: de liedjes die de Piedigrotta-wedstrijden en de uitgevers beroemd maakten, live gezongen. Als u het nieuwere geluid van de jaren 2010 en later wilt, met zijn hiphop- en elektronische mixes, dan is dit niet die show. Als u de liedjes wilt die Caruso en de Three Tenors zongen, is dit een goede plek om ze van dichtbij te horen.

Lees verder: Napolitaans concert in Napels