Από πού προέρχονται τα τραγούδια
Ιστορία της ναπολιτάνικης καντσόνε
Μια σύντομη ιστορία του ναπολιτάνικου τραγουδιού, από το φεστιβάλ Πιεντιγκρότα και τους διαγωνισμούς τραγουδιού του έως τους τενόρους που το ταξίδεψαν σε όλο τον κόσμο.
Κάνε κράτηση για τη ναπολιτάνικη συναυλία ↗Γρήγορη απάντηση
Η canzone napoletana είναι μια παραδοσιακή μορφή τραγουδιού που ερμηνεύεται στη ναπολιτάνικη γλώσσα, κυρίως ερωτικά τραγούδια και σερενάτες. Καθιερώθηκε ως θεσμός τη δεκαετία του 1830 μέσα από τον ετήσιο διαγωνισμό τραγουδιού του φεστιβάλ Πιεντιγκρότα, αναπτύχθηκε χάρη σε εκδότες μουσικής και ποιητές, και ταξίδεψε στο εξωτερικό με τους μετανάστες και τραγουδιστές όπως ο Ενρίκο Καρούζο. Ο διαγωνισμός της Πιεντιγκρότα συνεχίστηκε έως το 1950.
Τι σημαίνει ο όρος
Η canzone napoletana, ή ναπολιτάνικο τραγούδι, είναι μια παραδοσιακή μορφή μουσικής που τραγουδιέται στη ναπολιτάνικη γλώσσα. Συνήθως αποδίδεται από ανδρική σόλο φωνή, αν και οι γυναίκες σολίστ εκπροσωπούνται επάξια, και εμφανίζεται σε οικεία είδη όπως το ερωτικό τραγούδι και η σερενάτα. Πολλά τραγούδια μιλούν για νοσταλγικό πόθο για τη Νάπολη όπως ήταν κάποτε. Η Wikipedia αναφέρει τα «'O sole mio», «Torna a Surriento», «Funiculì, Funiculà» και «Santa Lucia» ανάμεσα στα κομμάτια που την ορίζουν.
Πιεντιγκρότα, εκεί όπου ξεκίνησε
Η Πιεντιγκρότα είναι μια συνοικία της περιοχής Κιάια της Νάπολης, που πήρε το όνομά της από την εκκλησία της Μαντόνα της Πιεντιγκρότα κοντά στην είσοδο της Crypta Neapolitana, στην περιοχή Μερτζελίνα. Η Treccani εντοπίζει το φεστιβάλ σε ένα μικρό παρεκκλήσι του 13ου αιώνα και αναφέρει ότι τελούνταν τη νύχτα της 7ης προς 8η Σεπτεμβρίου. Σημειώνει επίσης ότι η προέλευση του ναπολιτάνικου λαϊκού τραγουδιού συνδέεται με αυτό το φεστιβάλ.
Ο διαγωνισμός τραγουδιού
Το ναπολιτάνικο τραγούδι έγινε θεσμός τη δεκαετία του 1830 χάρη σε έναν ετήσιο διαγωνισμό στιχουργίας για το φεστιβάλ Πιεντιγκρότα. Νικητής του πρώτου φεστιβάλ ήταν το «Te voglio bene assaje», που παραδοσιακά αποδίδεται στον συνθέτη όπερας Γκαετάνο Ντονιτσέτι, αν και ένα άρθρο του 1984 δείχνει ότι δεν υπάρχουν ιστορικά στοιχεία για αυτή την απόδοση. Το φεστιβάλ τελούνταν τακτικά έως το 1950, όταν εγκαταλείφθηκε.
Εκδότες και ποιητές
Τον 19ο αιώνα το τραγούδι έφτασε σε όλες τις κοινωνικές τάξεις μέσω των εκδοτών μουσικής, και σύμφωνα με την Treccani η Piedigrotta είχε γίνει δημόσια εκδήλωση για την πώληση παρτιτούρων και ηχογραφήσεων. Ποιητές αναδείχθηκαν για να γράφουν για το εμπόριο. Η Treccani αναφέρει τους Salvatore Di Giacomo (1860 έως 1934), Libero Bovio (1883 έως 1942) και E. A. Mario (1884 έως 1961), των οποίων ο κατάλογος ξεπέρασε τα 2.000 τραγούδια. Το 'O sole mio, που συνέθεσε το 1898, αναφέρεται ως το πρώτο διάσημο παράδειγμα του νεότερου, επηρεασμένου από ξένες επιρροές ύφους.
Αναχώρηση από τη Νάπολη
Πολλά ναπολιτάνικα τραγούδια έγιναν παγκοσμίως διάσημα επειδή οι μετανάστες από τη Νάπολη και τη νότια Ιταλία τα μετέφεραν στο εξωτερικό, περίπου μεταξύ 1880 και 1920. Ο Enrico Caruso, γεννημένος στη Νάπολη το 1873, τραγουδούσε τη λαϊκή μουσική της γενέτειράς του ως encore στη Metropolitan Opera της Νέας Υόρκης στις αρχές του 1900, και ηχογράφησε πολλά από αυτά τα τραγούδια. Στη συνέχεια έγιναν μέρος του καθιερωμένου ρεπερτορίου για τενόρους όπερας. Ο Caruso πραγματοποίησε περίπου 250 εμπορικές ηχογραφήσεις μεταξύ 1902 και 1920.
Τραγουδιστές του δρόμου και καφέ
Η Treccani περιγράφει μια παράδοση περιοδευόντων καλλιτεχνών του δρόμου, τους posteggiatori, γνωστούς και ως pusteggia ή cuncertino, που διέδωσαν τη ναπολιτάνικη μελωδία σε όλο τον κόσμο. Μεταξύ των τελών του 1800 και των πρώτων τριών δεκαετιών του 1900, το παραδοσιακό τραγούδι άνθισε σε cafés-concert και θέατρα βαριετέ. Αυτά είναι τα σκηνικά που μια μικρή ζωντανή συναυλία εξακολουθεί να αναπαράγει: φωνές, όργανα και ένα κοινό αρκετά κοντά ώστε να τα ακούει χωρίς ενίσχυση.
Μετά το 1950
Από τη δεκαετία του 1950 το τραγούδι άλλαξε ξανά. Η Treccani αναφέρει το Festival di Napoli, που διοργάνωνε η RAI, ως διάρκειας από το 1952 έως το 1970, και σημειώνει ότι πολλοί ντόπιοι ένιωθαν πως διαστρέβλωνε την παράδοση. Τραγούδια γραμμένα μετά το 1950, όπως το Malafemmena του Totò και το Maruzzella του Renato Carosone, έχουν γίνει κλασικά από μόνα τους. Μεταγενέστεροι καλλιτέχνες όπως ο Pino Daniele κράτησαν τη ναπολιτάνικη γλώσσα ζωντανή στη λαϊκή μουσική.
Πού χωράει μια ζωντανή ώρα
Μια συναυλία μιας ώρας δεν μπορεί να καλύψει όλα αυτά, και δεν το επιχειρεί. Προσφέρει τον κλασικό πυρήνα: τα τραγούδια που έκαναν διάσημα οι διαγωνισμοί της Piedigrotta και οι εκδότες, τραγουδισμένα ζωντανά. Αν θέλετε τον νεότερο ήχο από τη δεκαετία του 2010 και μετά, με τις hip hop και electronic μίξεις του, αυτό δεν είναι εκείνο το σόου. Αν θέλετε τα τραγούδια που τραγούδησαν ο Caruso και οι Three Tenors, αυτό είναι ένα καλό μέρος για να τα ακούσετε από κοντά.
Διαβάστε στη συνέχεια: Ναπολιτάνικη συναυλία στη Νάπολη
Συχνές ερωτήσεις
Τι είναι η canzone napoletana;
Μια παραδοσιακή μορφή τραγουδιού που τραγουδιέται στη νεαπολιτάνικη γλώσσα, κυρίως ερωτικά τραγούδια και σερενάτες, συχνά για τον καημό της Νάπολης.
Τι ήταν το φεστιβάλ Πιεντιγκρότα;
Ένα φεστιβάλ συνδεδεμένο με την εκκλησία της Μαντόνα της Πιεντιγκρότα, του οποίου ο ετήσιος διαγωνισμός τραγουδιού, από τη δεκαετία του 1830, έδωσε στο νεαπολιτάνικο τραγούδι την επίσημη μορφή του.
Ποιοι μετέφεραν το νεαπολιτάνικο τραγούδι στο εξωτερικό;
Μετανάστες από τη Νάπολη και τη νότια Ιταλία, και τραγουδιστές όπως ο Ενρίκο Καρούζο, που τραγουδούσε τα τραγούδια ως encore και τα ηχογραφούσε.
Πηγές