Napoli şarkısının tarihi

Terimin anlamı

Canzone napoletana ya da Napoli şarkısı, Napoli dilinde söylenen geleneksel bir müzik biçimidir. Genellikle solo erkek sesiyle icra edilse de kadın solistler de güçlü biçimde temsil edilir; aşk şarkısı ve serenat gibi tanıdık türlerde karşımıza çıkar. Pek çok şarkı, Napoli'nin bir zamanlar olduğu hâline duyulan nostaljik özlemi anlatır. Wikipedia, bu türü tanımlayan eserler arasında 'O sole mio, Torna a Surriento, Funiculì, Funiculà ve Santa Lucia'yı sayar.

Piedigrotta, her şeyin başladığı yer

Piedigrotta, Napoli'nin Chiaia semtinde bir bölgedir; adını Mergellina bölgesindeki Crypta Neapolitana girişinin yakınında bulunan Piedigrotta Meryem Ana Kilisesi'nden alır. Treccani, festivalin kökenini 13. yüzyılda küçük bir şapele dayandırır ve 7-8 Eylül gecesi düzenlendiğini belirtir. Ayrıca Napoli halk şarkısının kökeninin bu festivalle bağlantılı olduğunu da kaydeder.

Şarkı yarışması

Napoli şarkısı, 1830'larda Piedigrotta festivali için düzenlenen yıllık bir şarkı yazma yarışması sayesinde kurumsal bir kimlik kazandı. İlk festivalin kazananı, geleneksel olarak opera bestecisi Gaetano Donizetti'ye atfedilen Te voglio bene assaje oldu; ancak 1984 tarihli bir makale, bu atıf için hiçbir tarihsel kanıt bulunmadığını gösteriyor. Festival, terk edildiği 1950'ye kadar düzenli olarak sürdü.

Yayıncılar ve şairler

19. yüzyılda şarkı, müzik yayıncıları aracılığıyla tüm toplumsal sınıflara ulaştı ve Treccani, Piedigrotta'nın nota ve kayıt satışına yönelik halka açık bir etkinliğe dönüştüğünü belirtiyor. Bu ticaret için şiir yazan şairler ortaya çıktı. Treccani, kataloğu 2.000'den fazla şarkıyı aşan Salvatore Di Giacomo (1860-1934), Libero Bovio (1883-1942) ve E. A. Mario'yu (1884-1961) anıyor. 1898'de bestelenen 'O sole mio, yabancı etkiler taşıyan daha yeni tarzın ilk ünlü örneği olarak gösteriliyor.

Napoli'den Ayrılış

Birçok Napoliten şarkı dünya çapında üne kavuştu çünkü Napoli ve Güney İtalya'dan göç edenler bu şarkıları yanlarında götürdü; bu yaklaşık 1880 ile 1920 arasında gerçekleşti. 1873'te Napoli'de doğan Enrico Caruso, 1900'lerin başında New York'taki Metropolitan Opera'da memleketinin popüler müziğini bis olarak söyledi ve bu şarkıların birçoğunu kaydetti. Böylece bu eserler opera tenorlarının standart repertuvarının bir parçası hâline geldi. Caruso, 1902 ile 1920 arasında yaklaşık 250 ticari kayıt yaptı.

Sokak şarkıcıları ve kafeler

Treccani, Napoli ezgisini dünyaya yayan gezgin sokak sanatçıları geleneğini anlatıyor: posteggiatori, diğer adlarıyla pusteggia ya da cuncertino. 1800'lerin sonu ile 1900'lerin ilk otuz yılı arasında geleneksel şarkı, kafe-konserlerde ve varyete tiyatrolarında serpilip gelişti. Küçük bir canlı konserin hâlâ yankıladığı ortam tam da budur: sesler, enstrümanlar ve onları amplifikasyon olmadan duyacak kadar yakın bir seyirci.

1950'den Sonra

1950'lerden itibaren şarkı yeniden değişti. Treccani, RAI tarafından düzenlenen Festival di Napoli'nin 1952'den 1970'e kadar sürdüğünü ve birçok yerlinin bu festivalin geleneği bozduğunu düşündüğünü belirtiyor. Totò'nun Malafemmena'sı ve Renato Carosone'un Maruzzella'sı gibi 1950'den sonra yazılan şarkılar kendi başlarına birer klasik hâline geldi. Pino Daniele gibi sonraki sanatçılar Napoliten'i popüler müzikte yaşatmaya devam etti.

Bir saatlik canlı performans nereye sığar

Bir saatlik bir konser tüm bunları kapsayamaz ve kapsamaya da çalışmaz. Klasik özü sunar: Piedigrotta yarışmalarının ve yayıncıların ünlü kıldığı şarkılar, canlı söylenir. 2010'lardan itibaren hip hop ve elektronik karışımlarla gelen daha yeni sesi arıyorsanız, bu o gösteri değil. Caruso'nun ve Üç Tenor'un söylediği şarkıları istiyorsanız, onları yakından dinlemek için iyi bir yer burasıdır.

Sonraki: Napoli'de Napolice konser